(ps. Tomasz, Biernacki, Rutkowski, Mietek, Iwaniuk,Mikołaj) – urodzony 18 kwietnia 1892 r. w Rurach Jezuickich koło Lublina, zmarł 12 marca 1956 r. w Moskwie. Jego prawdziwe nazwisko mogło brzmieć Biernacki, natomiast Bierut prawdopodobnie było połączeniem nazwiska Biernacki i Rutkowski, którym również się posługiwał. Żonaty z Janiną Górzyńską( ślub kościelny w roku, 1921) z którą miał dwoje dzieci: Krystynę i Jana. Następnie jego partnerką była działaczka komunistyczna Małgorzata Fornalska (zm. w sierpniu, 1944) z którą miał córkę Aleksandrę, urodzoną w 1932 r. Jego syn pod zmienionym nazwiskiem Chyliński , w latach 70. pełnił funkcję ambasadora Polski w Bonn.
W roku 1899 r. Bierut rozpoczął naukę w 5-klasowej powszechnej szkole katedralnej w Lublinie , w której spory nacisk kładziono na wychowanie religijne uczniów. W tym czasie miał on głębszą styczność z religią rzymskokatolicką, ponad to rodzice planowali posłanie go do seminarium duchownego. Jego nauka została zakończona na ostatniej klasie szkoły podstawowej, kiedy w 1905 roku uczestnicząc w strajku przeciwko rusyfikacji, został z niej usunięty. Od roku 1907 pracował jako zecer. W 1910 r. jako osiemnastolatek zasiadł do starosłowiańskiej wigilii przy stole ozdobionym swastykami z kłosów Od roku 1912 był związany z ruchem socjalistycznym – PPS-Lewica.
Szybko po powstaniu 16 grudnia Komunistycznej Partii Polski (KPP) zasilił jej szeregi, nie odegrał w tej partii jednak znaczącej roli. Nie zasiadł nigdy w Komitecie Centralnym Komunistycznej Partii Polski, w konferencji KPP brał udział tylko jeden raz , nigdy też nie brał udziału w zjeździe partii. W 1919 r. zrezygnował z członkostwa w partii, przyłączając się do skrajnie lewicowego Związku Robotniczego Stowarzyszeń Spożywczych, jednak rozbrat z KPP nie trwał długo, gdyż w roku 1921 ponownie zapisał się do tej partii. W latach 1926-1927 pełnił funkcję kierownika Centralnej Techniki KPP. W 1927 r. był też członkiem Tymczasowego Sekretariatu KC KPP.. W latach dwudziestych dwukrotnie(w roku 1925 i 1927) znalazł się w Moskwie gdzie przechodził szkolenia partyjne oraz kursy zasad konspiracji, sabotażu i pracy wywiadowczej w Szkole Leninowskiej , którą kierowała międzynarodówka komunistyczna-Komintern .W latach 1930-1931, z ramienia Kominternu działał w Bułgarii,Czechosłowacji i Austrii. W 1932 r. roku wrócił do Polski, i od października 1932 r. sprawował rolę sekretarza komitetu okręgowego KPP w Łodzi.
18 grudnia 1932 został 1933 Bierut został aresztowany za działalność komunistyczną oraz działanie na rzecz wywiadu ZSRR, współpracując z wywiadem sowieckim. Po długim śledztwie, rozprawa odbyła się w lutym 1935 roku. Bierut został skazany na karę 7lat pozbawienia wolności za działalność komunistyczną, wyrok zatwierdzono w czerwcu 1935 r. Wyrok odbywał w więzieniu w Rawiczu , gdzie znajdowali się również inni działacze komunistyczni. W 1936 roku weryfikacyjna komisja partyjna KPP usunęła go z partii za „zachowanie niegodne komunisty”. Paradoksalnie jego pobyt w więzieniu, pomógł mu zachować życie , unikając stalinowskiej czystki . Po XVII zjeździe Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii(bolszewików) w 1934 rozpoczął się okres fizycznej eliminacji prawdziwych i rzekomych wrogów ustroju i Stalina. Do września 1937 wszyscy członkowie Biura Politycznego KC KPP zostali aresztowani a następnie zamordowani przez NKWD. Stalin podpisał wniosek o "oczyszczenie" Komunistycznej Partii Polski 28 listopada 1937r. Ostatnie oświadczenie KPP wydała 8 czerwca 1938 r. W takiej sytuacji , bazą osobową , z której skorzystał później Stalin przy formowaniu struktur komunistycznych w Polsce , byli obok agentów sowieckiego wywiadu właśnie komuniści osadzeni w latach trzydziestych w polskich więzieniach. Tak więc Bierut i inni drugorzędni , czy nawet trzeciorzędni komuniści siedzący w latach 30 w polskich więzieniach później służyli Stalinowi za podstawę tworzenia struktur partyjnych w Polsce powojennej.
Wielka czystka ominęła Bieruta, który wyszedł z więzienia po amnestii w 1938 r. Od 11 lutego 1939 r. pracował w Spółdzielni Spożywców „Wyzwolenie” w Warszawie. W chwili wybuchu II Wojny Światowej nie trafił do wojska, zbiegł na tereny okupowane przez Związek Sowiecki, następnie od października 1939 r. pracował w Kowlu. Od lata roku 1941 Bolesław Bierut pracował w niemieckim urzędzie aprowizacyjnym w Mińsku. Pełnił on wysoką funkcję w niemieckim aparacie okupacji. Mogło to poskutkować posądzeniem o kolaborację przez władzę radzieckie, którzy nie wahali się zdrajców karać śmiercią, tak, więc prawdopodobne jest, że wykonywał on jakieś zadania dla wywiadu radzieckiego.
Gdy Bierut przebywał w Mińsku, w grudniu 1941 powstała w Polsce, założona przez tzw. „grupę inicjatywną”, Polska Partia Robotnicza. Zostali oni przerzuceni ze Związku Radzieckiego do Polski, i tam zrzuceni na spadochronach. Dokooptowano do nich komunistów pozostałych w Polsce. Szczegóły przerzucenia Bieruta z Mińska do Warszawy pozostają niejasne. Kierownictwo PPR odczuwało niedostatek ludzi doświadczonych, i kiedy dowiedziano się że Bierut przebywa w Mińsku , postanowiono ściągnąć go do Warszawy. Pośredniczyć w tym miała Moskwa, która wyraziła zgodę na przerzut Bieruta, znała go bowiem z wcześniejszej pracy dla Kominternu. W lipcu 1943 r. pojawił się w Polsce, gdzie wszedł do KC PPR, zajmował się kontaktami z prasą, posługując się pseudonimem „Tomasz. W dniu 7 listopada 1943 na posiedzeniu KC PPR, w którym wzięli udział Paweł Finder, Małgorzata Fornalska, Władysław Gomułka, Bolesław Bierut, Aleksander Kowalski oraz Ignacy Loga-Sowiński zapadła decyzja o utworzeniu demokratycznego ośrodka reprezentacji narodu, który byłby konkurencyjny względem Londynu. Krajowa Rada Narodowa, bo tak nazywał się ów organ, powstał z 31 grudnia 1943/ 1 stycznia 1944 w Warszawie. Na przewodniczącego KRN wybrano Bieruta. Cztery miesiące po przyjeździe Bieruta do Warszawy, w listopadzie 1943r. aresztowano Małgorzatę Fornalską, a wraz z nią Sekretarza KC PPR Pawła Findera. Zarekwirowano również radiostację i szyfry, wobec czego zupełnie stracono kontakt z Moskwą. Na I Sekretarza wybrano Władysława Gomułkę, stało się to bez jakiejkolwiek wiedzy Stalina.
Wkrótce po powstaniu KRN zarysował się konflikt pomiędzy Bolesławem Bierutem a Władysławem Gomułką. Chodziło o kształt KRN, którego skład Gomułka chciał rozszerzyć o socjalistów działających w Londynie i ludowców, którzy byliby w opozycji do Rządu Londyńskiego. Nie chciał by KRN było organizacją złożoną wyłącznie z komunistów lub kryptokomunistów. Różnili się również metodami, jakimi chcieli wprowadzić w Polsce ustrój komunistyczny. Bierut chciał posłużyć się gwałtowną i brutalną sowietyzacją, posługując się przy tym NKWD i Armią Czerwoną. Na tle tego konfliktu, w sierpniu 1944 Bierut wysłał list do Georgi Dymitrowa,sekretarza generalnego Kominternu. Stwierdzał w nim , iż Sekretarza Gomułkę cechują dyktatorskie metody.
22 lipca 1944 r. ogłoszono Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego,który miał powstać na terenie wyzwolonego Chełma Lubelskiego na jego czele stanął mało znany komunista Edward Osóbka, posługujący się wówczas nazwiskiem Osóbka-Morawski. Wiadomość ta jednak była fałszywa, gdyż PKWN powstał nie w Chełmie, a w Moskwie, co więcej , w rzeczywistości powstał on 20 lipca 1944 r. Zamierzenia Moskwy były jednoznaczne, by zalążek polskiego rządu powstał na polskim terytorium. Bierut był zaskoczony powstaniem PKWN-u, gdyż nic o nim nie wiedział.Po ogłoszeniu Manifestu, zamiast przewodniczącego KRN , Bierut stał się prezydentem tego organu. W Lublinie pojawił się on na początku sierpnia 1944 i od razu został wydelegowany wraz z innymi członkami KRN by polecieć do Moskwy. Negocjowano tam z premierem Polskiego Rządu na uchodźstwie- Stanisławem Mikołajczykiem. Negocjacje zakończyły się niepowodzeniem, wobec twardej postawy komunistów, co do kwestii przyszłej granicy wschodniej Polski. Dla Mikołajczyka tzw. „linia Curzona” była sprzeczna z Polską racją stanu. Kolejne negocjacje toczone w październiku 1944 również zakończyły się fiaskiem. Zgodnie z polityka faktów dokonanych , Stalin zgodził się na przekształcenie się PKWN w Rząd Tymczasowy RP .Nastąpiło to 31 grudnia 1944 r. Formalną uchwałę w tej sprawie podjęła KRN. Rząd ten miał się stać ważna kartą przetargową, podczas przygotowywanego wówczas spotkania wielkiej trójki, odbytego w dniach 4-11 lutego 1945 r. w Jałcie. Premierem i ministrem spraw zagranicznych został Edward Osóbka-Morawski, pierwszym wicepremierem zaś Władysław Gomułka. 1 lutego 1945 r. podjęto decyzję o przeniesieniu rządu do Warszawy. Było to równoznaczne z decyzją o odbudowie stolicy, pojawiały się jednak plany by stolicę Polski powojennej przenieść do Łodzi. W kwietniu 1945 Bierut ponownie przebywał w Moskwie, gdzie wraz z premierem Osóbką-Morawskim podpisali polsko-radziecki układ o „przyjaźni,wzajemnej pomocy i powojennej współpracy”. Mniej więcej w tym samym czasie NKWD aresztowało i przetrzymywało w Moskwie 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.
W wyniku porozumienia osiągniętego przez komunistów z przedstawicielami Rządu RP na uchodźstwie, 28 czerwca 1945 doszło do powstania Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Zgodnie z umową do prezydium KRN wszedł Wincenty Witos oraz Stanisław Grabski. Do rządu dokooptowano członków emigracji- Mikołajczyka, Jana Stańczyka oraz Mieczysława Thugutta ,a z kraju Czesława Wycecha i Władysława Kiernika. Poza teką wicepremiera dla Mikołajczyka ludowcy mieli objąć 6 ministerstw, mniej jednak znaczących, bowiem tzw. „resorty siłowe”, czyli wojsko i bezpieczeństwo były pod nadzorem kom unistów.
Po sformowaniu rządu komuniści chcieli sprawdzić, jakie jest ich rzeczywiste poparcie w społeczeństwie oraz jak działa rozbudowywany przez nich aparat represji.Znakomitym do tego pretekstem stało się powszechne referendum ludowe. 27 kwietnia 1946 r. ustawę o referendum przyjęła KRN przy aprobacie Bieruta. W referendum, którego termin wyznaczono na 30 czerwca 1946 miano odpowiedzieć na 3 pytania: „1) Czy jesteś za zniesieniem senatu? 2) Czy chcesz utrwalenia w przyszłej konstytucji ustroju zaprowadzonego przez reformę rolną i unarodowienie podstawowych gałęzi gospodarki krajowej z zachowaniem ustawowych uprawnień inicjatywy prywatnej? 3) Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Państwa Polskiego na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej?” Wyniki referendum zostały sfałszowane, co stanowiło pierwszy poważny krok komunistów do podporządkowywania sobie sukcesywnie wszystkich dziedzin życia politycznego, społecznego,gospodarczego w zawoalowanej formie państwa demokratycznego. Po czerwcu roku 1946 r., do czerwca 1989r. wyniki wszystkich ogólnopolskich głosowań zostały sfałszowane przez władze komunistyczne.
4 lutego odbył się pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu, po wyborach z 19 stycznia 1947 roku. Na pierwszym posiedzeniu podjęto ustawę konstytucyjną o wyborze prezydenta Rzeczpospolitej.
5 lutego 1947 r. Bolesław Bierut został wybrany na prezydenta Polski jako jedyny zgłoszony kandydat. W rzeczywistości o wyborze tym Stalin zadecydował ponad 2 lata wcześniej. Występował on jako bezpartyjny, jednak w rzeczywistości był członkiem PPR, uczestniczył w posiedzeniach Biura Politycznego. Funkcje prezydenta pełnił do 22 lipca 1952, gdy nowa konstytucja nie przewidywała stanowiska Prezydenta. Formalnie urząd pełnił do 20 listopada 1952,tzn. do czasu wybrania Rady Państwa.
W lecie roku 1948 na nowo rozgorzał konflikt pomiędzy Bierutem a Gomułką. Na plenum KC PPR w czerwcu 1948 r. Gomułka wygłosił referat , w którym wspominał o wspaniałych tradycjach PPS w walce o niepodległość , czego nie można powiedzieć o tradycjach komunistycznych. Gomułka nie przedstawił owego feralnego referatu do konsultacji członkom Politbiura, co okazało się fatalnym posunięciem. Na kolejnym plenum odbytym na przełomie sierpnia i września, Bierut zarzucił Gomułce „bakcyle wahań ideologicznych”, „Brak busoli klasowej” oraz „uporczywa nieufność w stosunku do ZSRR” .Gomułka oskarżony o odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne został całkowicie odsunięty od spraw państwowych ,bieżącej polityki , Plenum zwolniło Władysława Gomułkę z funkcji sekretarza generalnego KC PPR a jego miejsce zajął Bierut. Był przełomowy moment w karierze Bieruta. Dotąd, bowiem był w cieniu Gomułki, który piastował najważniejszą funkcję w państwie, był postacią drugoplanową. Teraz zaczął zbierać najważniejsze urzędy państwowe, które uczyniły go niejako namiestnikiem Stalina w Polsce. Bierut doskonale nadawał się do tej roli, gdyż jego służalczość i bezsprzeczna lojalność względem sowietów była w Moskwie dobrze pojmowana.
Po wyeliminowaniu Gomułki, 3 miesiące później zajęto się eliminacją Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), a właściwie wchłonięciu jej członków przez PPR;. 15 grudnia 1948 r. Bolesław Bierut otworzył w auli Politechniki Warszawskiej kongres zjednoczeniowy. Poprzedzono go akcją weryfikacyjną, która de facto dotknęła w większości członków PPS, którzy mieli zostać oczyszczeni z „elementów niepewnych” Nowa partia przyjęła nazwę Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Przewodniczącym KC (I Sekretarzem) został Bierut, do Biura Politycznego weszli: Jakub Berman, Franciszek Jóźwiak, Hilary Minc, Stanisław Radkiewicz, Roman Zambrowski i Aleksander Zawadzki z PPR, natomiast z PPS : Józef Cyrankiewicz, Henryk Świątkowski i Adam Rapacki.
2 sierpnia 1951 r. Bierut doprowadził do aresztowania Władysława Gomułki, do procesu jednak nie doszło. Prezydent osobiście nadzorował śledztwo. 22 lipca 1952 roku została uchwalona konstytucja , zmieniająca nazwę państwa Polskiego ,które teraz nazywano Polską Rzeczpospolitą Ludową (PRL) .Prace nad konstytucją prowadziła specjalna komisja pod nadzorem Bieruta. Polska konstytucja wzorowana była na stalinowskiej konstytucji ZSRR z 1936 r. Po przetłumaczeniu jej na język rosyjski , wysłano do Stalina , który poczynił w niej około 50 poprawek. Konstytucja PRL zalegalizowała komunistyczne ustawodawstwo, likwidowała podstawową zasadę, którą kierowały się państwa demokratyczne – trójpodziału władzy. W czasie prac nad konstytucja Bolesław Bierut i Jakub Berman zaproponowali zmianę polskiego hymnu narodowego oraz godła państwowego na bardziej socjalistyczne w formie. Stalin nie wyraził na to zgody.
Od 20 listopada 1952 r. do 18 marca 1954 r. Bierut sprawował funkcję premiera PRL . Po nim funkcję premiera przejął Józef Cyrankiewicz. W latach 1944- 1952 Bolesław Bierut decydował o przyznaniu prawa łaski. Od lutego 1947 r. korzystał z tego jako prerogatywy prezydenta RP. W czasie tym prowadził politykę sowietyzacji Polski i uzależniania jej od ZSRR. Był głównym odpowiedzialnym za wszelkie fałszerstwo wyborcze, referendum ludowe z 1946 r. Podczas dysponowania przez Bieruta prawem łaski , stracono ponad 2500 osób, co do których Bierut nie widział podstaw by zastosować owe prawo. Jako przewodniczący Komisji Bezpieczeństwa KC PZPR ,od 1949 ,do śmierci w 1956 był odpowiedzialny za terror i prześladowania polskich działaczy niepodległościowych, osobiście robił adnotacje na wyrokach śmierci. Podczas sprawowania władzy przez Bieruta na śmierć skazano m.in. Ksawerego Grocholskiego-żołnierza Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (WiN) w 1947 r.; rotmistrza Witolda Pileckiego- więźnia KL Auschwitz,żołnierza AK w 1948 r.; Adama Doboszyńskiego- członka Stronnictwa Narodowego, redaktora pism „Jestem Polakiem” i „Walka” w 1949 r.; Łukasza Cieplińskiego- żołnierza AK, po wojnie dowódcy IV komendy WiN w 1950 r.; Zygmunta „Łupaczkę” Szendzielorza- dowódcy I Wileńskiej Brygady AK w 1951 r.; Władysława Minakowskiego- lotnika RAF w 1952 r. Bierut doprowadził również do śmierci Emila Augusta Fieldorfa „Nila”. Skazany on został na karę śmierci 16 kwietnia 1952 r. przez rozstrzelanie. Prezydent Bierut we wszystkim wymienionych nie skorzystał z przysługującego mu prawa łaski,wyroki zostały wykonane.
Bolesław Bierut zmarł 12 marca 1956 r. w Moskwie. Był gościem XX Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego.Odbywał się on w dniach 14-25 lutego 1956 r. W czasie Zjazdu Bierut dwukrotnie przeziębił się. Podczas ostatniego dnia Zjazdu Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat demaskujący zbrodnie stalinizmu: „o kulcie jednostki i jego następstwach”. Wstrząsnął on Bierutem, który zapewne wiedział, co działo się w Związku Radzieckim za Stalina, jednak konsekwencje tego przemówienia mogły mieć konsekwencje również dla niego samego. Być może to było jedną z przyczyn gwałtownego pogorszenia się stanu jego zdrowia. Oficjalną przyczyną śmierci był narastający zakrzep tętnicy płucnej. Nazajutrz , 13 marca Polskie Radio podało informację iż przyczyną jego śmierci był zawał serca .Pojawiają się również informacje o rzekomym zabójstwie bądź otrucia Bieruta przez sowieckich agentów. Prawdziwa przyczyna śmierci pozostaje do tej chwili nieznana. Zmarł w wieku 61 lat. Pogrzeb odbył się 16 marca 1956 r. Dzień ten ogłoszono dniem wolnym od pracy dla mieszkańców Warszawy. Pochowano go na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. W pełnieniu funkcji I Sekretarza KC PZPR zastąpił go Edward Ochab. W kilka miesięcy po śmierci Bieruta do władzy powrócił Władysław Gomułka.
