Historia Swiata - inny portal historyczny!

Plany te, co było charakterystyczne dla końca XIX wieku nie przewidywały wielkich zmian terytorialnych w Europie, bardziej skupiały się na koncepcjach gospodarczych, a większe zmiany terytorialne były przewidywane w koloniach.

Ostatecznie w 1914 roku Trójprzymierze faktycznie stało się Dwuprzymierzem, ze względu na chwiejną i niepewną politykę Włoch co było związane m.in. z antagonizmami włosko-habsburskimi. Niemcy i Austro-Węgry, mimo iż były związane sojuszem, miały odrębne cele polityczne. Jest to związane z tym, że II Rzesza swego głównego wroga upatrywała w Wielkiej Brytanii i Francji, która, w mniemaniu Niemców miała być orężem Brytyjczyków w wojnie na kontynencie. Dlatego chcąc pokonać Brytyjczyków, należało im wpierw ten oręż z ręki wytrącić. Z kolei głównym wrogiem monarchii naddunajskiej było Cesarstwo Rosyjskie i popierana przez nich Serbia. Szczególnie groźne dla państwa Habsburgów, stanowiącego zlepek różnych narodowości,  były hasła panslawistyczne głoszone przez Rosjan.

Przyjrzyjmy się zatem jakie korzyści chciały uzyskać koła decyzyjne Państw Centralnych w  przypadku zwycięskiej wojny.

Te cele wojenne można podzielić na następujące grupy:

* terytorialne – dotyczą zmian granic w Europie
* ekonomiczne
* kolonialne
* polityczne – rozumiane jako rozbudowa strefy wpływów

II Rzesza Niemiecka pojawiła się na mapie politycznej świata 18 stycznia 1871 roku, kiedy to proklamowano jej utworzenie, można powiedzieć w jaskini lwa, w Wersalu pod Paryżem. Szybko też Niemcy stały się mocarstwem aspirującym do przewodnictwa światowego. Zjednoczenie dało impuls do szybkiego rozwoju gospodarczego, naukowego i kulturalnego. Te wszystkie czynniki połączone ze zmianą na cesarskim tronie w 1888 roku doprowadziły do wzrostu ambicji politycznych państwa, które miały odzwierciedlenie w charakterze młodego cesarza Wilhelma II. Jego panowanie wprowadziło Niemcy na tory tzw. Weltpolitik. Cesarz nie był już zadowolony rosnącą dominacją na kontynencie europejskim, interesowała go pozycja mocarstwa światowego, co w ówczesnych czasach równało się z posiadaniem rozległych wpływów gospodarczych, dominacji w handlu światowym oraz posiadaniem rozległego imperium kolonialnego. Jak już wspominałem wcześniej głównym wrogiem Niemiec była Wielka Brytania. Po jej pokonaniu Niemcy chcieli przejąć dominującą rolę w handlu światowym przez co zdobyć nowe rynki zbytu dla swych towarów. Dominację w handlu światowym miała Niemcom także zagwarantować likwidacja brytyjskiej przewagi na morzu co z kolei miało ułatwić Niemcom utrzymywanie więzi ze swymi terytoriami zamorskimi, których liczba miała ulec wydatnemu powiększeniu także kosztem Wielkiej Brytanii.

Reasumując Niemcy kosztem Wielkiej Brytanii chcieli zdobyć dominację w handlu światowym, powiększyć swe imperium kolonialne oraz zmusić Brytyjczyków do zawarcia pokoju jako kraj, który jest dominującym ogniwem w Trójporozumieniu.

Drugie miejsce na liście niemieckich wrogów zajmowała Francja. Była ona wrogiem Niemiec ze względu na chęć rewanżu za upokarzającą porażkę z wojny w latach 1870/1, z kolei ze strony Niemiec pokonanie Francji miało na celu zmuszenie do pokoju Wielkiej Brytanii oraz danie Francuzom kolejnej nauczki. Dlatego cele wojenne wilhelmińskich Niemiec wobec francuskiej III Republiki mają bardziej charakter żądań ekonomicznych niż żądań terytorialnych. Niemiecka „arystokracja” przemysłowa dążyła do przejęcia kontroli gospodarczej nad lotaryńskimi złożami rud żelaza niezbędnymi dla dalszego rozwoju przemysłu ciężkiego w niemieckim Zagłębiu Ruhry. Kolejnym smacznym kąskiem francuskiej gospodarki były północno - wschodnie departamenty Nord i Calais, gdzie skupiona była znaczna część francuskiego przemysłu ciężkiego. Te wyżej wspomniane tereny nie miały być wcielone do Rzeszy, miały one podporządkowane, uzależnione od Niemiec gospodarczo. W przedsiębiorstwach tych miał dominować kapitał niemiecki.

Jeżeli chodzi o zakusy terytorialne Niemiec wobec Francji to miały one tylko i wyłącznie charakter strategiczny i bardziej dyktowane przez cele militarne niż polityczne. Mianowicie Niemcy przewidywali pewne przesunięcia graniczne na linii francuskich twierdz nad granicą nadreńską. W kręgu zainteresowań Wielkiego Sztabu Generalnego znajdowały się miasta – twierdze Belfort, Epinal, Toul i Verdun. Z kolei ważnym strategicznie portem dla cesarskiej Kriegsmarine była Dunkierka, która mogła stanowić ważną bazę skierowaną przeciwko Wielkiej Brytanii.

Reasumując, wobec Francji Niemcy mieli głównie cele ekonomiczne, które polegały na podporządkowaniu najważniejszych gałęzi francuskiej gospodarki oraz dokonanie przesunięć granicznych o charakterze strategicznym, podporządkowanych sprawom militarnym.

Niemiecki plan wojenny, nazywany od nazwiska jego twórcy Alfreda Schlieffena, planem Schlieffena, zakładał wypowiedzenie wojny Belgii i zaatakowanie, poprzez jej terytorium, państwa francuskiego. Królestwo Belgii także miało być całkowicie podporządkowane II Rzeszy. Dodatkowo na dworze cesarskim i w najbliższych kręgach skupionych wokół Wilhelma II przewidywano wprowadzenie na tron belgijski jakiegoś przedstawiciela jednego z licznych niemieckich dynastii książęcych. W ten sposób Belgia, która formalnie pozostawałaby państwem niepodległym, byłaby całkowicie podporządkowana Niemcom zarówno gospodarczo, jak i politycznie. Wobec Belgii w Berlinie przewidywano jeszcze jedną rzecz, mianowicie przejęcie kontroli nad Kongiem Belgijskim, które bogate w surowce o strategicznym znaczeniu miało być ważną zdobyczą niemiecką na kontynencie afrykańskim.

Jakie były jednak cele wojenne Niemiec wobec ich jedynego wroga na wschodzie, wobec niezmierzonych przestrzeni Imperium Romanowów? Otóż cele wojenne Niemiec wobec Rosji były najskromniejsze. Niemcy będąc wrogiem Rosji tylko z powodu swych zobowiązań sojuszniczych i nie posiadając z Rosją żadnych punktów zapalnych, wręcz przeciwnie pewne problemy, które skłaniały do współpracy np. problem Polaków. Silne były także powiązania dynastyczne pomiędzy Hohenzollernami a Romanowami, żona Mikołaja II była Niemką. Dodatkowo dominujący we wschodniej części państwa niemieckiego junkrzy pruscy odczuwali więź sympatii do praktycznie feudalnego państwa rosyjskiego, było to wszystko wzmocnione dawną tradycją dobrych stosunków z Rosją, jeszcze tak popularną w czasach bismarckowskich. Wobec tych czynników niemieckie cele wojenne na wschodzie w roku 1914 były skromne. Dotyczyły jedynie przejęcia Zagłębia Dąbrowskiego oraz uzyskania koncesji gospodarczych, które dotychczas przysługiwały kapitałowi francuskiemu. Jeszcze wówczas Niemcom nie zależało na rozbiciu swego wschodniego sąsiada, gdyż rewolucja mogła być groźna także dla samych Niemiec. Polityka II Rzeszy na wschodzie respektowała także pretensje swego sojusznika, dlatego Niemcy w sprawach wschodnich bardziej zdawali się zważać na interesy austro-węgierskie.

Reasumując cele wojenne Niemiec na wschodzie w roku 1914 były dalekie od naumannowskiej koncepcji mitteleuropy ukształtowanej pod koniec roku 1915 i wyglądały raczej skromnie, skupiały się na zastąpieniu kapitału francuskiego kapitałem niemieckim i zajęciu nadgranicznego Zagłębia Dąbrowskiego, reszta spraw na wschodzie m.in. sprawa polska miała być pozostawiona  dualistycznej monarchii habsburskiej.