Artykuł /
Artykuł
"Moskwa wyzwolona" Michaiła Chieraskowa, czyli ,,sąd nad umarłą Polską? lub ,,literackie zagłuszanie rosyjskiego sumienia?
- 2010.06.28
- typ: artykuł
- Anna Dominik
Rok 1795 przyniósł III ostateczny rozbiór Rzeczpospolitej i wymazanie jej z mapy Europy na 123 lata. Lwia część jej terytorium przypadła Rosji rządzonej przez Katarzynę II, która ostatecznie umocniła w ten sposób mocarstwową pozycję swojej przybranej ojczyzny. Upadek Polski wywołał współczucie świata, którego sympatię zaskarbiła heroiczna walka Polaków o podźwignięcie się z upadku i uratowanie niepodległego bytu państwowego. Państwa zaborcze – Prusy, Austria i Rosja – znalazły się w ogniu krytyki, nic dziwnego zatem, że starały się one usprawiedliwić swoje działania i nadać im pozór czynów podyktowanych praworządnością i poczuciem sprawiedliwości. Szczególnie aktywną rolę na tym polu odgrywała Rosja, angażując do tego zadania także ludzi kultury. Dowodem na to jest powstanie słynnej rosyjskiej tragedii klasycystycznej tej epoki – Moskwy wyzwolonej Michaiła Chieraskowa. Jego dzieło stanowi wiernopoddańczą pochwałę carskiego absolutyzmu oraz panującego rodu Romanowów, zawiera także pewną refleksję historiozoficzną na temat sprawiedliwości dziejowej w stosunkach pomiędzy narodami. Artykuł niniejszy stara się przybliżyć czytelnikom to dziś już zapomniane dzieło.
Za Allaha i Mahometa, czyli jak rozprzestrzeniał się islam
- 2010.06.27
- typ: artykuł
- Anna Dominik
Islam jest obecnie najczęściej omawianą i badaną religią na świecie, wzrasta zainteresowanie jej historią, rozwojem, rozprzestrzenianiem się i głównymi założeniami. Fundamentalizm islamski, głoszący nieubłaganą nienawiść do cywilizacji Zachodu i wzywający do prowadzenia ,,świętej wojny? przeciwko niewiernym określanej mianem ,,dżihadu? przyczynił się niestety do utrwalenia w świadomości niemuzułmanów obrazu tej religii jako obskuranckiej, skrajnie nietolerancyjnej, nawołującej do walki i zniszczenia wszystkiego co nieislamskie. Tak jednostronny wizerunek wyrządza wiele szkody wyznawcom Allaha i przyczynia się do narastania wielu krzywdzących mitów i uprzedzeń. Należy przy tym pamiętać, że tak naprawdę nie ma jednolitego islamu - istnieje w nim wiele prądów, przeciwstawnych sobie szkół i zdań na różne tematy; można nawet pokusić się o stwierdzenie, że jest tyle islamów, ile islamskich państw (tzn. takich, w których religię panującą stanowi islam) - jak bowiem pogodzić liberalną Turcję ze skrajnie konserwatywną Arabią Saudyjską, w której wciąż łamane są podstawowe prawa człowieka, a tamtejsze kobiety pozostają w całkowitej zależności od mężczyzn, nie mogąc nawet pojawić się na ulicy bez męskiego towarzystwa, wyjechać same za granicę czy prowadzić samochód. Wydaje się, że jedynym środkiem zapobiegającym narastaniu uprzedzeń pozostaje szeroka edukacja i wyjaśnianie wszelkich wątpliwości i obaw, jakie rodzą się w człowieku Zachodu przy okazji zetknięcia się ze światem islamu. Jedną z kwestii, która budzi wielką ciekawość jest pytanie o początki tej religii i przyczyny jej szybkiego rozprzestrzeniania się. Artykuł niniejszy stara się pokrótce odpowiedzieć na te pytania.
"Moskiewskie sny", czyli o interwencji polskiej w Rosji okresu Wielkiej Smuty
- 2010.06.27
- typ: artykuł
- Anna Dominik
Lata 1598 - 1613, czyli okres tak zwanej Wielkiej Smuty uważane są przez ogół rosyjskich historyków, a także samych Rosjan za najtragiczniejsze lata w historii ich państwa i narodu. Nic dziwnego, skoro w tym właśnie czasie doszło niemal do rozpadu Rosji i kompletnego zniknięcia jej z mapy świata lub też do przejęcia w niej władzy przez cudzoziemców - jedno i drugie rozwiązanie było tak samo upokarzające dla Rosjan. Upokorzenie tak okazało się tym bardziej głębokie, iż niedoszłymi panami Rosji stali się Polacy - tradycyjni rywale i wrogowie państwa moskiewskiego i jego tradycji, religii, systemu politycznego i obyczajowości. Niniejsza praca stara się naświetlić przyczyny i przebieg tej tragicznej epoki, a także wyjaśnić i przedstawić stanowiska i dążenia polskich dostojników oraz ogółu szlacheckiego wobec wydarzeń zachodzących w dalekiej Moskwie.
Jan Ludwik Popławski – Zarys myśli politycznej
- 2010.06.25
- typ: artykuł
- Mateusz Werner
Jan Ludwik Popławski urodził się 17 stycznia 1854 r. w rodzinnym majątku Bystrzejowice pod Lublinem. Był synem Wiktora i Ludwiki z d. Ponikowskich. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, którą powstanie styczniowe bardzo poważnie dotknęło pod względem stabilności ekonomicznej. W domu Popławskich panowała patriotyczna atmosfera. Pierwsze nauki Jan Ludwik pobierał w rodzinnym domu, a w 1866 rozpoczął edukację w lubelskim gimnazjum. Zaledwie po trzy letniej nauce został z niego relegowany z tzw. wilczym biletem. Przyczyną opuszczenia szkoły była awantura z jednym z nauczycieli, którego powszechnie uważano za szpiega. Zmuszony był zatem samodzielnie przygotować się do matury, którą zdał eksternistycznie w 1872 r. W 1873 r. rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie w Warszawie. Jako jeden z przedstawicieli rodzącego się "pokolenia niepokornych" (jak nazywa je Bohdan Cywiński), niepogodzony z carskim systemem, angażuje się w działalność konspiracyjną
Polska rzeczywistość po powstaniu styczniowym a pokolenie niepokornych
- 2010.06.25
- typ: artykuł
- Mateusz Werner
Wiek XIX jest czasem szczególnym dla dziejów narodu polskiego. Brak własnej państwowości obligował do wytężonych działań w celu jej odzyskania. Z obecnej perspektywy wydaje się to oczywistością, jednak jak pokazuje historia w świadomości ówczesnych Polaków, a właściwie jej elit, nie był to taki pewnik, szczególnie dla okresu świeżo po rozbiorach. Zmieniająca się sytuacja geopolityczna implikowała różne stanowiska jakie nasi przodkowie zajmowali wokół mitycznej już sprawy polskiej. Wariantów mogło być sporo, od apostazji narodowej, przez panslawizm, po romantyczną walkę ?o naszą i waszą wolność?. Podejście i poglądy się zmieniały, zaś zrywy powstańcze, emigracja, przychodzące i odchodzące prądy ideowe, weryfikowały i kształtowały na nowo rzeczywistość. Bieg dekad rodzi też kolejne charakterystyczne pokolenia dla polskiej historii XIX stulecia. Młodzi romantycy owładnięci Konradem Wallenrodem, uczestnicy Wielkiej Emigracji, pokolenie przedburzowców, reprezentanci legalizmu i pracy organicznej, aż po pokolenie niepokornych. Poniższa praca jest próbą przyjrzenia się popowstaniowej rzeczywistości po roku 1864 i środowiskom, które ją kształtowały, oraz jak i dlaczego została ona zanegowana przez pokolenie niepokornych, na przykładzie jednego z przedstawicieli, a mianowicie Jana Ludwika Popławskiego.